Ymateb y Cynghrair Awyr Agored i Reoliadau brys Llywodraeth Cymru i gau rhai llwybrau cyhoeddus a thir mynediad agored.

Footpath closures from Welsh Government due to Coronavirus

Mae Ramblers Cymru wedi ymuno â sefydliadau awyr agored yng Nghymru i annog Llywodraeth Cymru i ganolbwyntio ar helpu pobl i gael mynediad diogel i gyfleoedd ymarfer corff yn agos i'w cartrefi, tra hefyd yn gwarchod rhag llwybr dianghenraid neu amhriodol a cau mannau gwyrdd.

Anfonwyd ar ran y sefydliadau a restrir isod (cydlynwyd drwy Gyngor Awyr Agored Cymru)


Dydd Llun, 30 Mawrth 2020

Annwyl Ddirprwy Weinidog,

Cau llwybrau a mynediad yng Nghymru

Yn ystod yr amserau eithriadol o anodd hyn, rydym ni i gyd yn deall yr angen i gymryd mesurau llym i fynd i’r afael â’r feirws COVID-19.  Fel sefydliadau aelodaeth a darparwyr gweithgareddau awyr agored, rydym wedi gweithredu’n gyflym i gynghori ein haelodau, gwirfoddolwyr a chleientiaid i roi’r gorau i’w gweithgareddau grŵp a chymdeithasol, ac i ddilyn yr holl ganllawiau ar ymbellhau cymdeithasol ac osgoi teithio dianghenraid.

Rydym hefyd wedi gwneud ein gorau glas i ledaenu neges y llywodraeth bod ymarfer dyddiol yn bwysig ac y dylai pobl ei wneud yn agos at eu cartrefi ac nid drwy deithio’n ddianghenraid i rywle.

Ar Ddydd Mawrth, 24 Mawrth 2020, rhoddodd y Rheoliadau Diogelu Iechyd (Coronafeirws: Cau Busnesau Hamdden, Llwybrau Troed a Thir Mynediad) (Cymru) gyfarwyddyd i awdurdodau lleol, Parciau Cenedlaethol, Cyfoeth Naturiol Cymru a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol fynd ati ar unwaith i gau llwybrau a lleoedd agored lle roeddynt yn credu bod perygl y byddai pobl yn ymgynnull ac yn lledu COVID-19.  Roedd yn amlwg bod angen gweithredu, gan i gymaint o bobl anwybyddu cyngor y llywodraeth ar hyd a lled Cymru’r penwythnos diwethaf a heidio yn eu miloedd i’n traethau a’n mynyddoedd, gan eu rhoi eu hunain a phobl leol mewn perygl.

Roedd cau’r safleoedd poblogaidd hyn, a’r meysydd parcio a oedd yn hwyluso’r fath ymddygiad, yn angenrheidiol ac yn ddealladwy, ond fel sefydliadau sy’n hyrwyddo gweithgareddau awyr agored, rydym yn pryderu am yr ymateb a ysgogwyd gan y rheoliadau, gyda lleoedd agored a llwybrau’n aml yn cael eu cau mewn ffordd fympwyol ac anghyson, ac weithiau’n gyfan gwbl. Mae llawer o’r lleoedd agored a llwybrau sydd wedi’u cau yn cynnig y cyfleoedd gorau i bobl ymarfer ‘o’u stepen drws’, a chaewyd rhai ar raddfa eithafol braidd.  Gallai hyn olygu bod mwy o bobl yn defnyddio llai o leoedd ar gyfer eu hymarfer dyddiol, gan gynyddu’r perygl o drosglwyddo’r feirws. 

Fel mater o frys, rhaid i Lywodraeth Cymru roi cyngor clir ar yr hyn a olygir wrth ymarfer dyddiol, a rhaid dehongli’r cyngor ar gadw’n iach ac aros yn lleol.  Mae defnydd cyfreithlon a diogel o leoedd gwyrdd lleol a llwybrau’n cael ei waradwyddo fwyfwy, ac mae yna bosibilrwydd y bydd trigolion lleol yn cymryd y gyfraith i’w dwylo eu hunain ac yn codi cywilydd ar bobl eraill.  Ni fydd hyn yn dod â chymunedau at ei gilydd nac yn hyrwyddo ymddygiad cyfrifol ar yr adeg dynghedfennol hon.

Rhaid cadw llygad ar yr effaith ehangach ar les pobl, a’r canlyniadau anfwriadol ar gyfer cymunedau lleol, a rhaid darparu gwybodaeth ddealladwy sydd ar gael yn hwylus.  Mae’n anodd dehongli rhestri o rifau llwybr troed neu leoliadau – mae angen mapiau ar-lein/ar-y-safle sy’n dangos yn glir beth sydd ar gau a beth yw’r cyfyngiadau a dylai awdurdodau lleol orfod darparu’r rhain ar unwaith.

Dylai Llywodraeth Cymru fod yn barod i gyfarwyddo’r awdurdodau i ailagor llwybrau a lleoedd gwyrdd lle nad oes llawer o gyfleusterau eraill ar gael, neu lle mae cau rhai ardaloedd yn gorfodi pobl i dyrru i leoedd eraill.  Dylai’r cyfnod adolygu o 28 diwrnod a nodir yn y rheoliadau roi cyfle i randdeiliaid gynnig sylwadau ac ni ddylid ei ddefnyddio i roi sêl bendith ar y trefniadau cau presennol a’u hestyn am gyfnod amhenodol.

Ar ddiwedd y cyfnod hwn o ymbellhau cymdeithasol, rhaid i lwybrau a lleoedd gwyrdd gael eu hailagor yn ddiymdroi, a rhaid gweithredu i adfer y lleoedd hyn i’w cyflwr blaenorol drwy ymgymryd ag unrhyw waith cynnal angenrheidiol.

Hefyd rhaid i Lywodraeth Cymru warchod rhag y perygl y bydd tirfeddianwyr yn manteisio ar y rheoliadau hyn i atal pob mynediad.  Nid oes unrhyw dystiolaeth bod angen hyn, ac os bydd pobl yn dilyn y cyngor ar hylendid a chadw pellter, dylid caniatáu iddynt barhau i ddefnyddio llwybrau a thir agored at ddibenion ymarfer dyddiol. 

Fel sector, byddwn yn parhau i chwarae ein rhan yn yr ymgyrch yn erbyn y feirws, a byddwn yn barod i helpu pobl Cymru i fwynhau’r awyr agored pan ddaw’r cyfnod heriol presennol i ben.  Byddwn hefyd yn cefnogi’r llywodraeth drwy hyrwyddo negeseuon cyfrifol a datblygu cyngor ymarferol, felly mae croeso i chi fanteisio ar y wybodaeth a’r sgiliau sydd gennym er mwyn cryfhau eich gweithgareddau yn ystod yr wythnosau a’r misoedd i ddod.

Yr eiddoch yn gywir,

Cyngor Mynydda Prydain
Cyngor Ogofa Cymru
Canŵio Cymru
Y Sefydliad Dysgu Awyr Agored
Y Bwrdd Hyfforddiant Mynydd
OEAP Cymru
OpenMTB
Y Gymdeithas Lleoedd Agored
Fforwm Arfordirol Sir Benfro
Ramblers Cymru
RYA Cymru Wales
Eryri-Bywiol / Snowdonia-Active
Grŵp Darparwyr Gweithgareddau Awyr Agored De Cymru
Y Bartneriaeth Awyr Agored
WATO – Sefydliad Twristiaeth Antur Cymru
Beicio Cymru